Monthly Archives: July 2020

BOLC (Bureau Verloren Zaken) “reloaded”

Het BOLC is weer terug.

10 jaar geleden (in 2010) werd de Nederlandse verpleegster Lucia de Berk bij een nieuw proces vrijgesproken van een aanklacht van 7 moorden en 3 pogingen tot moord in ziekenhuizen in Den Haag in een aantal jaren in de aanloop naar slechts een paar dagen voor de gedenkwaardige datum van “9-11”. De laatste moord zou in de nacht van 4 september 2001 zijn gepleegd. De volgende middag meldden de ziekenhuisautoriteiten een reeks onverklaarbare sterfgevallen aan de gezondheidsinspectie en de politie. Ook plaatsten ze Lucia de B., zoals ze bekend werd in de Nederlandse media, op ‘non-active’. De media meldden dat er ongeveer 30 verdachte sterfgevallen en reanimaties werden onderzocht. De ziekenhuisautoriteiten meldden niet alleen wat volgens hen vreselijke misdaden waren, ze geloofden ook dat ze wisten wie de dader was.

De wielen van gerechtigheid draaien langzaam, dus er was een proces en een veroordeling; een beroep en een nieuw proces en een veroordeling; eindelijk een beroep op het hooggerechtshof. Het duurde tot 2006 voordat de veroordeling (levenslange gevangenisstraf, die in Nederland pas wordt beëindigd als de veroordeelde de gevangenis verlaat in een kist) onherroepelijk wordt. Alleen nieuw bewijs kan het omverwerpen. Nieuwe wetenschappelijke interpretaties van oud bewijs worden niet als nieuw bewijs beschouwd. Er was geen nieuw bewijs.

Maar al, in 2003-2004, maakten sommige mensen met een interne band met het Juliana Kinderziekenhuis zich al zorgen over de zaak. Nadat ze in vertrouwen met de hoogste autoriteiten over hun zorgen hadden gesproken, maar toen ze te horen kregen dat er niets aan te doen was, begonnen ze journalisten te benaderen. Langzaam maar zeker raakten de media weer geïnteresseerd in de zaak – het verhaal was niet meer het verhaal van de vreselijke heks die baby’s en oude mensen zonder duidelijke reden had vermoord, behalve voor het plezier in het doden, maar van een onschuldige persoon die was verminkt door pech, incompetente statistieken en een monsterlijk bureaucratisch systeem dat eens in beweging, niet kon worden gestopt.

Onder de supporters van Metta de Noo en Ton Derksen waren enkele professionele statistici, omdat Lucia’s aanvankelijke veroordeling was gebaseerd op een foutieve statistische analyse van door het ziekenhuis verstrekte onjuiste gegevens en geanalyseerd door amateurs en verkeerd begrepen door advocaten. Anderen waren informatici, sommigen waren ambtenaren op hoog niveau van verschillende overheidsorganen die ontsteld waren over wat ze zagen gebeuren; er waren onafhankelijke wetenschappers, een paar medisch specialisten, een paar mensen met een persoonlijke band met Lucia (maar geen directe familie); en vrienden van zulke mensen. Sommigen van ons werkten vrij intensief samen en werkten met name aan de internetsite voor Lucia, bouwden er een Engelstalige versie van en brachten deze onder de aandacht van wetenschappers over de hele wereld. Toen kranten als de New York Times en The Guardian begonnen te schrijven over een vermeende gerechtelijke dwaling met verkeerd geïnterpreteerde statistieken, ondersteund door opmerkingen van Britse topstatistici, hadden de Nederlandse journalisten nieuws voor de Nederlandse kranten, en dat soort nieuws werd zeker opgemerkt in de gangen van de macht in Den Haag.

Snel vooruit naar 2010, toen rechters niet alleen Lucia onschuldig verklaarden, maar voor de rechtszaal hard-op verklaarden dat Lucia samen met haar collega-verpleegkundigen uiterst professioneel had gevochten om het leven van baby’s te redden die onnodig in gevaar werden gebracht door medische fouten van de medisch specialisten die waren belast met hun zorg. Ze vermeldden ook dat alleen omdat het tijdstip van overlijden van een terminaal zieke persoon niet van tevoren kon worden voorspeld, dit niet betekende dat het noodzakelijkerwijs onverklaarbaar en dus verdacht was.

Enkelen van ons, opgetogen door onze overwinning, besloten om samen te werken en een soort collectief te vormen dat zou kijken naar andere ‘verloren zaken’ met mogelijke justitiele dwalingen waar de wetenschap misbruikt was. Ik had al had mijn eigen onderzoeksactiviteiten omgebogen en gericht op het snelgroeiende veld van forensische statistiek, en ik was al diep betrokken bij de zaak Kevin Sweeney en de zaak van José Booij. Al snel hadden we een website en waren we hard aan het werk, maar kort daarna gebeurde er een opeenvolging van ongelukken. Ten eerste betaalde het ziekenhuis van Lucia een dure advocaat om me onder druk te zetten namens de hoofdkinderarts van het Juliana Children’s Hospital. Ik had namelijk wat persoonlijke informatie over deze persoon (die toevallig de schoonzus was van Metta de Noo en Ton Derksen) geschreven op mijn homepage aan de Universiteit van Leiden. Ik voelde dat het van cruciaal belang was om te begrijpen hoe de zaak tegen Lucia was begonnen en dit had zeker veel te maken met de persoonlijkheden van enkele sleutelfiguren in dat ziekenhuis. Ik schreef ook naar het ziekenhuis en vroeg om meer gegevens over de sterfgevallen en andere incidenten op de afdelingen waar Lucia had gewerkt, om het professionele onafhankelijke statistische onderzoek te voltooien dat had moeten plaatsvinden toen de zaak begon. Ik werd bedreigd en geïntimideerd. Ik vond enige bescherming van mijn eigen universiteit die namens mij dure advocatenkosten betaalde. Mijn advocaat adviseerde me echter al snel om toe te geven door aanstootgevend materiaal van internet te verwijderen, want als dit naar de rechtbank zou gaan, zou het ziekenhuis waarschijnlijk winnen. Ik zou de reputatie van rijke mensen en van een machtige organisatie schaden en ik zou moeten boeten voor de schade die ik had aangericht. Ik moest beloven om deze dingen nooit weer te zeggen en ik zou beboet worden als ze ooit herhaald zou worden door anderen. Ik heb nooit toegegeven aan deze eisen. Later heb ik wel wat gepubliceerd en naar het ziekenhuis opgestuurd. Ze bleven stil. Het was een interessante spel bluf poker.

Ten tweede schreef ik op gewone internetfora enkele zinnen waarin ik José Booij verdedigde, maar die de persoon die haar bij de kinderbescherming had aangegeven ook van schuld verweet. Dat was geen rijk persoon, maar zeker een slim persoon, en ze meldden mij bij de politie. Ik werd verdachte in een geval van vermeende laster. Geïnterviewd door een aardige lokale politieagent. En een paar maanden later kreeg ik een brief van de lokale strafrechter waarin stond dat als ik 200 euro administratiekosten zou betalen, de zaak administratief zou worden afgesloten. Ik hoefde geen schuld te bekennen maar kon ook niet aantekenen dat ik me onschuldig vond.

Dit leidde ertoe dat het Bureau Verloren Zaken zijn activiteiten een tijdje stopzette. Maar het is nu tijd voor een come-back, een “re-boot”. Ondertussen deed ik niet niets, maar raakte ik betrokken bij een half dozijn andere zaken, en leerde ik steeds meer over recht, over forensische statistiek, over wetenschappelijke integriteit, over organisaties, psychologie en sociale media. De BOLC is terug.

ORGANISATIE en PLANNEN

Het BOLC is al een paar jaar inactief, maar nu de oprichter de officiële pensioenleeftijd heeft bereikt, “herstart” hij de organisatie. Richard Gill richtte de BOLC op aan de vooravond van de vrijspraak van verpleegster Lucia de Berk in 2006. Een groep vrienden die nauw betrokken waren geweest bij de beweging om Lucia een eerlijk proces te bezorgen, besloten dat ze zo genoten van elkaars gezelschap en zoveel hadden geleerd van de ervaring van de afgelopen jaren, dat ze hun vaardigheden wilden uitproberen op enkele nieuwe cases. We kwamen snel een aantal ernstige problemen tegen en stopten onze website tijdelijk, hoewel de activiteiten in verschillende gevallen werden voortgezet, meer ervaring werd opgedaan, veel werd geleerd.

We vinden dat het tijd is om het opnieuw te proberen, nadat we enkele nuttige lessen hebben geleerd van onze mislukkingen van de afgelopen jaren. Hier is een globaal overzicht van onze plannen.

  1. Zet een robuuste formele structuur op met een bestuur (voorzitter, secretaris, penningmeester) en een adviesraad. In plaats van het de wetenschappelijke adviesraad te noemen, zoals gebruikelijk in academische organisaties, zou het een morele en / of wijsheidsadviesraad moeten zijn om op de hoogte te worden gehouden van onze activiteiten en ons te laten weten als ze denken dat we van de rails gaan.
  2. Eventueel een aanvraag indienen om een Stichting te worden. Dit betekent dat we ook zoiets zijn als een vereniging of een club, met een jaarlijkse algemene vergadering. We zouden leden hebben, die misschien ook donaties willen doen, aangezien het runnen van een website en het af en toe in de problemen komen geld kost.
  3. Schrijf over de zaken waar we de afgelopen jaren bij betrokken zijn geweest, met name: vermeende seriemoordenaars Ben Geen (VK), Daniela Poggiali (Italië); beschuldigingen van wetenschappelijk wangedrag in het geval van het proefschrift van een student van Peter Nijkamp; het geval van de AD Haring-test en de kwaliteit van Dutch New Herring; het geval van Kevin Sweeney.

Re-launch of the Bureau of Lost Causes

The BOLC is back. 10 years ago (in 2010) the Dutch nurse Lucia de Berk was acquitted, at a retrial, of a charge of 7 murders and 3 attempted murders at hospitals in the Hague in a number of years leading up to just a few days before the memorable date of “9-11”. The last murder was supposed to have been committed in the night of September 4, 2001. The next afternoon, hospital authorities reported a series of unexplained deaths to the health inspectorate and to the police. They also put Lucia de B., as she became known in the Dutch media, onto “non-active”. The media reported that about 30 suspicious deaths and resuscitations were being investigated. The hospital authorities not only reported what they believed to be terrible crimes, they also believed that they knew who was the perpetrator.

The wheels of justice turn slowly, so there was a trial and a conviction; an appeal and a retrial and a conviction; finally an appeal to the supreme court. It took till 2006 for the conviction (a life sentence, which in the Netherlands is only terminated when the convict leaves prison in a coffin) to become irrevocable. Only new evidence could overturn it. New scientific interpretations of old evidence is not considered new evidence. There was no new evidence.

Yet already, in 2003-2004, some people with an inside connection to the Juliana Children’s Hospital were already getting very concerned about the case. Having spoken of their concerns, in confidence, with the highest authorities, but being informed that nothing could be done, they started to approach journalists. Slowly but surely the media started getting interested in the case again – the story was not anymore the story of the terrible witch who had murdered babies and old people for no apparent reason whatsoever except for the pleasure in killing, but of an innocent person who was mangled by bad luck, incompetent statistics, and a monstrous bureaucratic system which once in motion could not be stopped.

Among the supporters of Metta de Noo and Ton Derksen were a few professional statisticians, because Lucia’s initial conviction had been based on a faulty statistical analysis of faulty data supplied by the hospital and analysed by amateurs and misunderstood by lawyers. Others were computer scientists, some were civil servants at high levels of several government organs appalled at what they saw going on; there were independent scientists, a few medical specialists, a few persons with some personal connection with Lucia; and friends of such people. Some of us worked quite intensively together and in particular worked on the internet site for Lucia, building an English language version of it, and bringing it to the attention of scientists world-wide. When newspapers like the New York Times and The Guardian started writing about an alleged miscarriage of justice in the Netherlands involving wrongly interpreted statistics, supported by comments from top UK statisticians, the Dutch journalists had news for the Dutch newspapers, and that kind of news certainly got noticed in the corridors of power in the Hague.

Fast forward to 2010, when judges not only pronounced Lucia innocent, but actually stated in court that Lucia together with her colleague nurses had fought with utmost professionality to save the lives of babies which were unnecessarily endangered by medical errors of the medical specialists entrusted with their care. They also mentioned that just because the time of a death of a terminally ill person could not be predicted in advance, it did not mean that it was necessarily unexplainable and hence suspicious.

A few of us, exhilarated by our victory, decided to band together and form some sort of collective which would look at other “lost causes” involving possible miscarriages of justice where science had been misused. Aready, I had turned my own research activities to the burgeoning field of forensic statistics, and already I was deeply involved in the Kevin Sweeney case, and the case of José Booij. Soon we had a web-site and were hard at work, but soon after this, a succession of mishaps occurred. Firstly, Lucia’s hospital paid for an expensive lawyer to put pressure on me on behalf of the chief paediatrician of the Juliana Children’s Hospital. I had namely written some information of some personal nature about this person (who coincidentally was the sister-in-law of Metta de Noo and Ton Derksen) on my home page at the University of Leiden. I felt it was crucially in the public interest to understand how the case against Lucia had started and this certainly had a lot to do with personalities of a few key persons at that hospital. I also wrote to the hospital asking for further data on the deaths and other incidents in the wards where Lucia had worked, in order to complete the professional independent statistical investigation which should have taken place when the case started. I was threatened and intimidated. I found some protection from my own university who actually paid expensive lawyer fees on my behalf. However, my lawyer soon advised me to give way by removing offensive material from internet, since if this went to court, the hospital would most likely win. I would be harming the reputation of rich persons and of a powerful organisation, and I would have to pay for the harm I did. Secondly, on some ordinary internet fora I wrote some sentences defending José Booij, but which pointed a finger of blame at the person who had reported her to the police. That was not a rich person, but certainly a clever person, and they reported me to the police. I became a suspect in a case of alleged slander. Got interviewed by a nice local policeman. And a few months later I got a letter from the local criminal courts saying that if I paid 200 Euro administrative fees, the case would be administratively closed.

This led to the Bureau of Lost Causes shutting down its activities for a while. But it is now time for a come-back, a “re-boot”. In the meantime I did not do nothing, but got involved in half a dozen further cases, learning more and more about law, about forensic statistics, about scientific integrity, about organisations, psychology and social media. The BOLC is back.

ORGANISATION and PLANS

The BOLC has been dormant for a few years, but now that the founder has reached official retirement age, he is “rebooting” the organisation. Richard Gill founded the BOLC on the eve of nurse Lucia de Berk’s acquittal in 2006. A group of friends who had been closely associated with the movement to get Lucia a fair retrial decided that they so enjoyed one another’s company, and had learnt so much from the experience of the past few years, that they wanted to try out their skills on some new cases. We rapidly ran into some serious problems and temporarily closed down our website, though activities continued on several cases, more experience was gained, a lot was learnt.

We feel it is time to try again, having learnt some useful lessons from our failures of the last few years. Here is a rough outline of our plans.

1. Set up a robust formal structure with an executive board (chairman, secretary, treasurer) and an advisory board. Rather than calling it the scientific advisory board as is common in academic organisations, it should be a moral and/or wisdom advisory board, to be kept informed of our activities and to let us know if they think we are going off the rails. 

2. Possibly, make an application to become a foundation (“Stichting”). This means we will also be something like a society or a club, with an annual general meeting. We would have members, who might also like to make donations, since running a web site and occasionally getting into legal trouble costs money.

3. Write about the cases we have been involved in during recent years, in particular: alleged serial killer nurses Ben Geen (UK), Daniela Poggiali (Italy); allegations of scientific misconduct in the case of the PhD thesis of a student of Peter Nijkamp; the case of the AD Herring test and the quality of Dutch New Herring; the case of Kevin Sweeney.

RIP Bill van Zwet

The photograph above was taken by me at my summerhouse (i.e., an allotment garden with a comfortable large shed) in Leiden, exactly 9 years ago, with Jerry Friedman, Jacqueline Meulman, and Willem. It is early evening and we are enjoying a choice single malt and some tasty snacks. Jacqueline is wearing a t-shirt with the logo designed by me of our new master programme “Statistical Science for the Life and Behavioural Sciences”.

Below I am, for the time being, just posting a large collection of photographs sent in by a number of Bill’s old friends. I will also later add some of the comments they made in their emails. I will perhaps also add some personal remarks in the near future.

Before the many photo albums contributed by Bill’s friends, here is a link to a Zoom commemoration hosted by myself, which started one hour after the start of Willem’s funeral. Participants: Maryse Loranger, Richard Gill, Estate Khmaladze; Friedrich Götze and his wife, Marie-Colette van Lieshout, Nick Fisher; Peter Grunwald, and Ildar Ibragimov (who later managed to switch on his webcam); later arrivals were Ronald Cramer and Steffen Lauritzen:

https://www.math.leidenuniv.nl/~gill/zoom_0.mp4

The file is 207 MB mp4; duration 35 minutes; 5 minutes silence at ca. 25 – 30 min., when Zoom briefly fails us. You can also watch it on YouTube:

https://www.youtube.com/watch?v=s_yo1Uwzw9c.

And now to the photographs. First of all, three sets of pictures taken by Chris Klaassen, starting with Willem’s 75th birthday celebrations:

Chris Klaassen, Willems 80th birthday celebration, Leiden:

Chris Klaassen, Willem’s 80th birthday event in Utrecht:

David Mason:

Friedrich Götze:

Jacqueline Meulman and Maarten Kampert:

Marie Huskova:

Marta Fiocco:

Nick Fisher:

Niels Keiding:

© Niels Keiding

Peter Bickel:

Richard Gill:

Rudi Beran:

Sara van de Geer:

Stephen Stigler:

Vera Wellner:

Miscellaneous: